Notatka z dyżuru pomocy prawnej
Moi rodzice nie byli szczęśliwym małżeństwem. Ojciec nadużywał alkoholu, znęcał się nad rodziną, otrzymał nawet za to wyrok sądu, ale nie zmienił swojego postępowania. W końcu mama uciekła od ojca i razem ze mną zamieszkała u swoich rodziców, a moich dziadków. W wyroku rozwodowym sądu mowa jest, że rozstanie rodziców nastąpiła z winy mojego ojca. Ojciec nie płacił na mnie alimentów. Ojciec zmarł w ubiegłym roku. W spadku jest dom i dwie działki budowlane, które były zapisane na ojca. Niedawno odbyła się sprawa w sądzie i dowiedziałam się, że cały spadek należy się kobiecie, z którą ojciec zamieszkiwał przez kilka ostatnich lat przed śmiercią, a ja zostałam przez ojca wydziedziczona, ponieważ nie interesowałam się rzekomo jego sytuacją życiową i jego zdrowiem. Moim zdaniem testament jest niesprawiedliwy, ponieważ to ojciec zerwał z nami kontakt i nie chciał naszej opieki w chorobie. Chcielibyśmy uchylić to wydziedziczenie. N.N.
Podstawowym sposobem nabycia spadku jest w naszym prawie dziedziczenie ustawowe. Na podstawie art.931 par.1 k.c. gdy nie ma małżonka, a pozostały dzieci - cały scheda przypada dzieciom. W opisanym przykładzie cały spadek przypadałby pani N.N., albowiem jej matka, jako była żona spadkodawcy nie jest objęta dyspozycją cytowanego przepisu, podobnie jak konkubina spadkodawcy. Ojciec pani N.N. to przewidział i sporządził testament, mocą którego cały spadek zapisał swojej konkubinie. Decyzja spadkodawcy w tym przedmiocie jest niepodważalnym, suwerennym prawem właściciela wynikającym z art. 64 ust 2 i ust. 3 Konstytucji oraz z art.941 i nast. k.c.
Należy jednak zauważyć, że cytowane przepisy Konstytucji nakazują również ochronę dziedziczenia. W związku z tym kodeks cywilny chroni spadkobierców ustawowych poprzez zapis o zachowku ( art. 991 par.1 k.c.). Pominięci w testamencie najbliżsi krewni spadkodawcy mają prawo do spłaty sumy pieniężnej w wysokości połowy udziału spadkowego. Spłata na rzecz spadkobierczyni powinna więc odpowiadać wartości ½ części spadku. Ale i tę okoliczność spadkodawca także przewidział i dlatego dokonał czynności wydziedziczenia, aby pozbawić swoją córkę zachowku ( art. 1008 k.c.).
Spadkobierczyni nie jest jednak bez szans na wygranie procesu o zachowek, albowiem skuteczne wydziedziczenie możliwe jest tylko wówczas gdy zachowanie osoby uprawnionej do zachowku było w stosunku do spadkodawcy wysoce naganne, co w opisanej sytuacji nie miało miejsca. Można powiedzieć, że ustanie kontaktów rodzinnych nastapiło przede wszystkim z winy spadkodawcy, który znęcał się nad rodziną i doprowadził do ucieczki matki spadkodawczyni z domu.
Klarowne określenie nagannego zachowania spadkobiercy podane jest w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 7 listopada 2002 r. II CKN 1397/2000:
„Podstawy wydziedziczenia istnieją również wtedy, gdy zachowanie spadkobiercy w stosunku do spadkodawcy wyczerpuje dyspozycję art. 1008 pkt 3 kpc, a więc wtedy, gdy spadkobierca uporczywie zaniedbuje wobec spadkodawcy obowiązki rodzinne. Nie chodzi tu tylko o pozbawianie spadkodawcy opieki niezbędnej ze względu na stan zdrowia i wiek.(..) w pojęciu „zaniedbywanie wobec spadkodawcy obowiązków rodzinnych” mieści się również takie zachowanie, które prowadzi do faktycznego zerwania kontaktów rodzinnych i ustania więzi uczuciowej, normalnej w stosunkach rodzinnych. Chodzi tu więc również o wszczynanie ciągłych awantur, kierowanie pod adresem spadkodawcy nieuzasadnionych i krzywdzących zarzutów, wyrzucenie go z domu, brak udziału w jego życiu choćby poprzez wizyty w jego miejscu zamieszkania czy okazywanie zainteresowania jego sprawami”.
Sąd dokona oceny zachowania córki spadkodawcy i gdy się nie dopatrzy przyczyn określonych w art. 1008 k.c.- przyzna spadkobierczyni prawo do zachowku
Copyright © Money.pl